Συνεργασία για την Αλλαγή - Η σύνδεση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με την πόλη και την οικονομία της περιοχής.

Αρχική

Άρθρα

Η σύνδεση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων με την πόλη και την οικονομία της περιοχής.

Ο ρόλος του Επιστημονικού και Τεχνολογικού Πάρκου Ηπείρου

Ιωάννινα 05/02/2008

To Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων στο Σχέδιο Στρατηγικής Ανάπτυξης (Στρατηγικός Σχεδιασμός), το οποίο ψηφίσθηκε πρόσφατα από την Σύγκλητο, εμφατικά προσδιορίζεται ως δημόσιο και δημοκρατικό ΑΕΙ. Το όραμά του προσβλέπει στην αναβάθμιση του εκπαιδευτικού και ερευνητικού έργου, την προώθηση και ενίσχυση της έρευνας μέσω και διεθνών συνεργασιών, την ανάπτυξη νέων τμημάτων και σχολών, τη γόνιμη αλληλεπίδραση με την τοπική κοινωνία και τη δημιουργία συνθηκών για τη διαρκή οικονομική και πολιτισμική ανάπτυξη της περιφέρειας Ηπείρου.

Το σχέδιο αυτό διατυπώνει τις γενικές κατευθύνσεις και προτάσεις ανάπτυξης του Πανεπιστημίου οι οποίες πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης και ζύμωσης σε επίπεδο Τμημάτων και Σχολών, που αποτελούν και τις βασικές ακαδημαϊκές μονάδες του ιδρύματος.

Στα πλαίσιο του στρατηγικού σχεδιασμού ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία αποτελεί η σύνδεση του Πανεπιστημίου με την πόλη των Ιωαννίνων και την οικονομική ανάπτυξη της Ηπείρου. Στο τομέα αυτό δυστυχώς μέχρι σήμερα λίγα έχουν γίνει τόσο από πλευράς της τοπικής Αυτοδιοίκησης και ιδιαίτερα του Δήμου Ιωαννιτών όσο από πλευράς του Επιστημονικού και Τεχνολογικού Πάρκου Ηπείρου (Ε.Τ.Π.Η. ή «Τεχνολογικό Πάρκο») το οποίο ιδρύθηκε γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο. Οι προγραμματισμοί των Δημοτικών αρχών των τελευταίων χρόνων δεν περιλαμβάνουν καμία δράση σε σχέση με το Πανεπιστήμιο πλην εκείνων των εθνικών και άλλων δημοσίων εκδηλώσεων. Ιδιαίτερα οι δημοτικές αρχές της τελευταίας δεκαετίας εφησυχάζουν, ικανοποιούμενες από τη συμβολή του πανεπιστημίου στην οικονομία της πόλης με την προσέλκυση του συναλλάγματος των ετεροδημοτών φοιτητών. Από την άλλη, το «Τεχνολογικό Πάρκο» από την ίδρυση του το 2003 μέχρι σήμερα, πέραν του τεράστιου λειτουργικού κόστους με το οποίο επιβαρύνει το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, ελάχιστα έχει δικαιολογήσει την σκοπιμότητα και τις προσδοκίες της ίδρυσης του.

Είναι γνωστό ότι τα Επιστημονικά και Τεχνολογικά Πάρκα είναι χώροι μέσα στους οποίους αναπτύσσονται μηχανισμοί μεταφοράς τεχνολογίας και τεχνογνωσίας, στηρίζοντας πρωτοβουλίες καινοτομικών αναπτυξιακών δράσεων και βοηθούν στη δημιουργία νέων πρωτοβουλιών για επιχειρηματική αξιοποίηση προϊόντων έρευνας. Από τα επτά (7) λειτουργούντα σήμερα «Τεχνολογικά Πάρκα» στη χώρα μας τα περισσότερα αντιμετωπίζουν πρόβλημα βιωσιμότητας παρουσιάζοντας σημαντικά οικονομικά παθητικά. Μόνο ίσως το πάρκο του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου (ΕΜΠ) στο Λαύριο ανταποκρίνεται επιτυχώς τόσο στην υλοποίηση των αναπτυξιακών του στόχων όσο και στην οικονομική του βιωσιμότητα.

Το «Επιστημονικό και Τεχνολογικό Πάρκο της Ηπείρου» ιδρύθηκε με έδρα τη Πανεπιστημιούπολη των Ιωαννίνων και με βασικούς στόχους:

1. Την ενθάρρυνση της δημιουργίας και την ανάπτυξη των επιχειρήσεων ιδιαίτερα από νέους επιστήμονες, οι οποίες θα αξιοποιούν την Τεχνογνωσία που παράγεται από τις ερευνητικές ομάδες του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του ΤΕΙ Ηπείρου.

2. Τη διάχυση της Τεχνολογίας και Τεχνογνωσίας και την προσφορά επιχειρηματικών υπηρεσιών στους οργανισμούς και εταιρίες του πάρκου ώστε να υπάρχει η θετική συμβολή στην οικονομία της πόλης των Ιωαννίνων και της Ηπείρου.

3. Την προσέλκυση στην περιοχή της Ηπείρου επιχειρήσεων που ενδιαφέρονται για την αξιοποίηση της υψηλής τεχνολογίας και της νέας γνώσης που παράγεται από τα ερευνητικά ιδρύματα της περιοχής.

Το «Τεχνολογικό Πάρκο» Ηπείρου λειτουργεί ως ανώνυμη εταιρεία όπου βασικός μέτοχος είναι το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων μέσω της «Εταιρείας Αξιοποίησης και Διαχείρισης Περιουσίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων». Άλλοι εταίροι είναι το ΤΕΙ Ηπείρου, το «Περιφερικό Ταμείο Ανάπτυξης της Ηπείρου» (Περιφέρεια Ηπείρου), η «Αναπτυξιακή Δημοτική Επιχείρηση Ιωαννίνων» (Δήμος Ιωαννιτών), η «Συνεταιριστική Τράπεζα Ιωαννίνων - ΣΥΝ ΠΕ. Ο Στόχος», η Epirus BIC και η «Αναπτυξιακή Εταιρεία του Επιμελητηρίου Ιωαννίνων». Μετά από πέντε (5) έτη λειτουργίας, δεν έχει υπάρξει καμία δημόσια ενημέρωση για την πορεία του και δυστυχώς όλες οι εκτιμήσεις συγκλίνουν στο ότι το Ε.Τ.Π.Η. ελάχιστο μέρος των αναπτυξιακών του στόχων έχει επιτύχει σε δυσαναλογία με το μέγεθος των οικονομικών πόρων που επενδύονται σ’ αυτό. Παράλληλα παρουσιάζει μια αποκλείνουσα πορεία στη λειτουργία του ως προς τους στόχους, την αναγκαιότητα και τις προσδοκίες της ίδρυσης του όπως αναλύονται παρακάτω:

1) Δυστυχώς μεταξύ των πρώτων καταστατικών στόχων - δράσεων του Πάρκου περιλαμβάνονται, «οι παροχές χρηματοοικονομικών υπηρεσιών», «παροχής οικιστικών εκτάσεων», «δημιουργία και λειτουργία οικιστικών εγκαταστάσεων», «παροχή υπηρεσιών μόρφωσης και επιμόρφωσης του ανθρώπινου δυναμικού», δράσεις που δεν συνάδουν με ένα οργανισμό τεχνολογικής ανάπτυξης και μεταφοράς τεχνογνωσίας. Οι δραστηριότητες αυτές έστω καταστατικά κατοχυρωμένες προσδίδουν προβληματικές αρμοδιότητες και πεδία επιχειρηματικής δράσης σε ένα Φορέα που επιχορηγείται από δημόσιους πόρους (Πανεπιστήμιο και Περιφέρεια Ηπείρου).

2) Η Διοίκηση του Τεχνολογικού Πάρκου έχει αναπτύξει σε σημαντικό βαθμό και έχει οργανώσει ανταγωνιστικές δράσεις προς τα ίδια τα τμήματα τους Πανεπιστημίου όσον αφορά στη διεκδίκηση πόρων για την ανάπτυξης της έρευνας και την ενίσχυση των υποδομών τους. Όπως π.χ. με την πρόσφατη διενέργεια διεθνούς ανοιχτού δημόσιου διαγωνισμού για την προμήθεια επιστημονικών οργάνων στα πλαίσια του μέτρου 1.3 –Δράση 1.3.2. του ΠΕΠ Ηπείρου.

3) Το «Τεχνολογικό Πάρκο» με την οργάνωση και τη λειτουργία εργαστηρίου φυσικοχημικών αναλύσεων δρα ανταγωνιστικά προς Τμήματα του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κατά παράβαση των στόχων της ίδρυσης του και των αρμοδιοτήτων του. Ταυτόχρονα υποκαθιστά τους καθ΄ύλην και κατά αντικείμενο αρμόδιους ερευνητικούς και επιστημονικούς φορείς του Ιδρύματος και τους αποστερεί σημαντικούς ερευνητικούς πόρους. Τα ερώτημα που εύλογα προκύπτει είναι γιατί οι Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις της Περιφέρειας Ηπείρου θα βοηθηθούν καλυτέρα με τον εξοπλισμό εργαστηρίων του Ε.Τ.Π.Η., που δεν έχει ούτε επαρκές και κατάλληλο προσωπικό ούτε ανάλογη αρμοδιότητα και όχι των ερευνητικών ομάδων των Τμημάτων του Πανεπιστημίου που διαθέτουν αποδεδειγμένα σχετικά εξειδικευμένο προσωπικό και τεχνογνωσία.

4) Το «Τεχνολογικό Πάρκο» με την παραπάνω λειτουργία του έχει αποκτήσει χαρακτηριστικά μεσάζοντα που απορροφά σημαντικά κονδύλια που προορίζονται για τη βασική και εφαρμοσμένη έρευνα των Τμημάτων του Πανεπιστήμιου χωρίς το ίδιο να είναι ερευνητικός φορέας. Η λειτουργία αυτή είναι πέραν στόχων της ίδρυσης του και θα αποβεί μακροπρόθεσμα και σε βάρος της ανάπτυξης της Ηπείρου αφού πρόκειται για δημόσια χρηματοδότηση μιας ανώνυμης εταιρείας που δρα με αθέμιτο ανταγωνισμό προς αντίστοιχες ιδιωτικές επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών.

5) Δημιουργούν ερωτηματικά επίσης οι επιλογές της Διοίκησης του Ε.Τ.Π.Η. αφού η ίδρυση του δεν αποσκοπούσε στην δημιουργία ενός επιπλέον «κλειστού τύπου» κρατικοδίαιτου μηχανισμού στην περιοχή που θα υπονομεύει τις υπάρχουσες θεσμοθετημένες εκπαιδευτικές και ερευνητικές μονάδες με σημαντικές επιδόσεις μέχρι σήμερα. Αντίθετα αποσκοπούσε στο να βοηθήσει νέες επιχειρήσεις και ιδιαίτερα νέους επιστήμονες στα πρώτα βήματα τους των προσπαθειών τους μέσω την γνωστή δημιουργία «θερμοκοιτίδων καινοτομίας». Αλλοίμονο αν το Ε.Τ.Π.Η. μετατραπεί σε παραφυάδα επιχειρηματικών δραστηριοτήτων με διάφορα εταιρικά σχήματα που θα χρηματοδοτούνται επιλεκτικά. Μια τέτοια προοπτική δεν αποτελεί αναπτυξιακή πολιτική της καινοτομίας.

6) Πως είναι δυνατό να γίνεται δημόσια επιχορήγηση μιας Α.Ε. στο όνομα του Πανεπιστημίου από τους πόρους που προορίζονται για το Πανεπιστήμιο εις βάρους των Τμημάτων και ιδιαίτερα των νέων που παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις στις υποδομές τους. Πως είναι δυνατόν το πανεπιστήμιο αποστερούμενο τους παραπάνω πόρους ταυτόχρονα να καλύπτει την παθητική οικονομικά λειτουργία του «Πάρκου».

7) Τέλος όσον αφορά τις εταιρείες που λειτουργούν στο «Πάρκο» σήμερα οι περισσότερες στοχεύουν σε ερευνητικά έργα που αποτελούν πεδίο ανταγωνιστικής δράσης και χρηματοδότησης των ιδίων των τμημάτων του πανεπιστημίου καταδικάζοντας σε υποψηφίους υπό-εργολάβους και ανθυπο-εργολάβους

Το Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων ο μεγαλύτερος μέτοχος του Ε.Τ.Π.Η. επιβάλλεται να έχει βαρύνουσα και καθαρή γνώμη στη γενική λειτουργία αυτού και στον έλεγχο των πράξεων του μελών του ΔΣ τα οποία το εκπροσωπούν. Εάν διαπιστώνει ότι λαμβάνουν χώρα ενέργειες μη συμβατές με την νομοθεσία που διέπει την λειτουργία τόσο του Πανεπιστημίου όσο και του Ε.Τ.Π.Η., να προβαίνει στις κατάλληλες ενέργειες.

Όλη αυτή η προβληματική λειτουργία του «Πάρκου» πρέπει να αποτελέσει αντικείμενο συζήτησης του Στρατηγικού Σχεδιασμού του Πανεπιστημίου και να γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες προς όφελος του ίδιου του Ιδρύματος και της ανάπτυξης της Ηπείρου.

Τριαντάφυλλος Αλμπάνης

Καθηγητής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων,

Πρόεδρος Τμήματος Χημείας

Δημοτικός Σύμβουλος Δήμου Ιωαννιτών